Để giữ được tính mới của các giải pháp công nghệ thì các ý đồ sản xuất kinh doanh, mẫu mã, kiểu dáng, các bí quyết không được phép để tiết lộ vì đó là sự sống còn của các nhà sản xuất kinh doanh. Các đối tượng cấm tiết lộ là các hồ sơ tài liệu, các qui định, quy trình quy phạm về kỹ thuật, công nghệ, bảo vệ các chuyên gia: các nhà kỹ thuật; những người đề xuất các quy trình, các công nghệ mang lại lợi ích kinh tế cao, các bài vở, các tài liệu viết và việc xử lý các vi phạm thuộc phạm vi điều tiết các vụ làm lộ tính mới, làm lộ bí mật kinh doanh.
Trong mối quan hệ giữa hoạt động cạnh tranh không lành mạnh và hoạt động sở hữu trí tuệ có những tác động lẫn nhau - Các hành vi gián điệp kinh tế thường diễn ra khá phức tạp vì chúng thường phục vụ lợi ích cho người thứ 3 làm hại đến giới chủ sản xuất kinh doanh. Chúng ăn cắp tính mới, tiết lộ các bí quyết nhằm chiếm địa vị độc tôn và phá rối thị trường. Kinh nghiệm chống các hoạt động gián điệp ăn cắp tính mới, ăn cắp bản quyền, tiết lộ bí quyết của các nước trên thế giới như áo và Thuỵ Sĩ làm khá tốt. ở các nước nói trên, cán bộ công nhân viên thuộc các cơ sở không được phép làm lộ tính mới hoặc có hành vi phản bội hoặc tò mò bép xép các bí mật của cơ quan mình làm việc, người nào vi phạm các qui định nêu trên sẽ bị cơ quan theo dõi, áp dụng các hình thức kỷ luật và bị các cơ quan chức năng xử lý theo qui định của pháp luật. Việc tiết lộ bí mật kinh doanh đã gây những thiệt hại to lớn khó mà lường hết được, mức thiệt hại có khi ngang với những thiệt hại của các đối tượng sở hữu công nghiệp bị người khác xâm phạm. Có những nhà doanh nghiệp chịu bỏ tiền bỏ của để chi trả cho việc giữ kín các bí mật kinh doanh sản xuất về quá trình bảo hộ đôi khi mất khá nhiều thời gian, tốn kém mà không hẳn đã hoàn toàn giữ được bí mật. Vì các đối thủ luôn rình dập và nhòm ngó. Các bí mật kinh doanh cũng như tính mới thuộc các đối tượng sở hữu trí tuệ đồng thời cũng là đối tượng của nhiều người khác muốn chiếm đoạt. Một con đường rò rỉ bí mật khác là những người về hưu, những người nghỉ việc khi ra khỏi cơ quan, các bí mật kinh doanh, các bí quyết vẫn còn ghi nhớ trong đầu họ và được hoàn thiện một cách tốt hơn. Họ có thể trao bán cho những người khác mà luật pháp khó có thể ngăn cẳn được những người này. Đôi khi trong pháp luật cũng nẩy sinh những mâu thuẫn chẳng hạn luật pháp không cho phép hoạt động gián tiếp ăn cắp các thông tin bí mật kinh tế kinh doanh; chống gián điệp phá hoại kinh tế nhưng luật pháp lại khuyến khích sử dụng các kiến thức các tiến bộ khoa học kỹ thuật mà không thuộc phạm vi bảo hộ sở hữu công nghiệp; để mưu cầu lợi ích cho nhà kinh doanh. Theo luật cạnh tranh và chống cạnh tranh không lành mạnh thì cán bộ công nhân viên của các đơn vị học sinh học nghề hoặc những người làm hợp đồng do tiếp xúc với công việc, do sự phân công hoặc do sự tin cậy mà biết được các bí quyết, các bí mật kinh doanh, tính mới của các đối tượng sở hữu công nghiệp thì họ không được tiết lộ các bí mật đó để thu tư lợi, làm lợi cho người khác gây thiệt hại cho chủ kinh doanh. Bí mật kinh doanh là những hoạt động có liên quan đến một doanh nghiệp; những hoạt động không bộc lộ công khai và được giữ kín theo ý muốn của chủ doanh nghiệp và chủ doanh nghiệp có quyền lợi. ở một mức độ nào đó, những sự việc giữ kín khong nhất thiết phải là mới mà chỉ cần nó có hiệu lực trong một phạm vi và với chủ doanh nghiệp xác định, sử dụng thành công một phương pháp xác định. Các bí mật, ngoài các bản thiết kế máy móc, các hỗn hợp và các phương pháp hoá học, còn bao gồm danh sách của những người đại diện, danh sách các khách hàng, các đơn hàng, các mẫu hồ sơ khấu hao; các bản phác thảo và các đối tượng tương tự. Các thiệt hại về sản phẩm cạnh tranh đột xuất có dự định trước qua thăm dò ý kiến thì không đối nghịch với việc tiết lộ bí mật. Phạm vi bảo vệ chống tiết lộ kinh doanh được áp dụng cho cán bộ công nhân viên, học sinh học nghề... Thậm chí cho cả các thành viên của hội đồng kiểm tra và hội đồng quản trị của công ty. Việc phân công nắm giữ chức vụ phải dựa vào độ tin cậy và trung thành với đơn vị; Cần cân nhắc giữa công việc và kiến thức của họ tích lũy được trong quá trình lao động; thậm chí kể cả các sáng chế công cụ do họ sáng tạo ra. Bình thường, hiệu lực giữ bí mật chỉ áp dụng trong thời hạn của hợp đồng, hết hợp đồng là hết nghĩa vụ giữ bí mật nếu ông chủ không yêu cầu phải giữ bí mật tiếp.
Các hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, tiết lộ bí quyết tính mới nhằm làm lợi cho người thứ ba gây thiệt hại cho chủ hãng đều sẽ bị pháp luật xử lý. Người tiết lộ bí mật và người xúi dục, lôi kéo mua chuộc người khác tiết lộ, đặc biệt tiết lộ với người nước ngoài gây thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích quốc gia thì phải truy cứu trách nhiệm hình sự. Các hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh không cố ý và không vì mục đích tư lợi, làm lợi cho kẻ khác gây thiệt hại cho ông chủ thì sẽ không bị xử phạt. Cụ thể tiết lộ bí mật kinh doanh có liên quan đến các vụ việc sau đây: a- Thông qua việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật; b- Thông qua việc sản xuất nhái theo các sản phẩm giữ bí mật; c- Thông qua việc lấy cắp sản phẩm mà trong đó có chứa những bí mật. Các bí mật trong kinh doanh thương mại là các loại hồ sơ tin cậy, các bản qui định kỹ thuật; Trong tư duy là các bản vẽ, các mẫu mã kiểu dáng, các bản hướng dẫn kỹ thuật, các đường mẫu, kiểu mẫu hình cắt và các loại tương tự. Những hồ sơ và những qui định được coi là tin cậy, nếu các tài liệu đó được ràng buộc với những người được tin cậy và xử sự tài liệu một cách tin cậy. Các hành vi móc ngoặc lôi kéo, thuê làm gián điệp ăn cắp các bí mật, bí quyết để mưu cầu lợi riêng. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh thì việc tiết lộ các bí mật kinh doanh tiết lộ các bí quyết diễn ra thường xuyên liên tục. Dưới đây xin giới thiệu một thí dụ để làm minh chứng: Tại nhà hàng D.C. có tuyển một tiếp viên nữ trẻ được giao nhiệm vụ hướng dẫn khách, cô ta rất niềm nở với khách, tính nết lại dịu dàng phục thiện được chủ rất hài lòng nên ông ta cho cô ta giữ vị trí quan trọng đó. Có một điều rất lạ là không hiểu sao sau một thời gian làm việc của cô tiếp viên hướng dẫn đó, số khách đến ngày càng ít dần, đặc biệt là các khách nước ngoài. Nhà hàng làm ăn sút kém và dần già số khách đã giảm mất khoảng 40% so với trước đó, mặc dù nhà hàng đã tìm đủ cách để phục vụ khách hàng tốt hơn. Sau nhiều cố gắng trăn trở, ông chủ đặt nhiều nghi vấn và tìm hiểu các nhân viên của mình cũng như các nhà hàng xung quanh. Nhà hàng Phương Nam, một nhà hàng ở cách nhà hàng D.C. không xa thì không hiểu vì sao khách đến ngày càng đông vui. Sau những cố gắng liên tục và không mệt mỏi, cuối cùng, ông chủ nhà hàng D.C. đã tìm ra được nguyên nhân làm ăn thua lỗ không phải là gì khác, mà chính là cô tiếp viên hướng dẫn của ông đã bí mật ăn tiền và móc nối với đường dây câu khách với nhà hàng Phương Nam, cứ câu được một khách nước ngoài sang cho nhà hàng Phương Nam sẽ được "bồi dưỡng" 12 USD. Cô ta đã lợi dụng được phương thức hoạt động, nắm số liệu, môi giới móc nối khách để thu tư lợi gây thiệt hại cho nhà hàng D.C.. Đó là một bài học nhớ đời cho việc sử dụng người không đáng tin cậy. Còn những thiệt hại to lớn gây ra cho ông chủ thì ở ta không ai xử cả. Không phải chỉ có ở Việt nam mà ngay trên thị trường quốc tế, việc trộm cắp bản quyền làm hàng giả diễn ra rất phổ biến, đơn cử một hiện tượng để minh chứng tác hại để tiết lộ bí mật kinh doanh chẳng hạn như một lĩnh vực chiếm đoạt sản phẩm khá thời sự đó là việc kinh doanh phần mềm máy vi tính. Theo tính toán của các chuyên gia, thì giá mặt hàng sản phẩm có thể giảm đến ~30% nếu người ta chịu trả đúng giá trị của nó. Người ta ước tính quá một nửa các chương trình PC bị sao chụp nhân bản mà không có giấy phép bản quyền. Năm 1990, thị trường quốc tế bán được khoảng 10 tỷ đôla chương trình máy tính cá nhân, cộng vào đó con số bán chui (kiểu ăn cắp bản quyền) ước tính cũng bằng ngần đó. Tệ hại hơn, người ta còn nhân bản vô tội vạ để tặng kèm theo các phần mềm khi bán phần cứng của máy vi tính. Việc để tiết lộ kinh doanh, ăn cắp bí quyết, bản quyền, tính mới hiện nay còn mới ở giai đoạn ban đầu, nếu nhà nước không có luật pháp và cơ chế quản lý chặt chẽ thì tác hại của hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh này khó mà lường hết được. Phạm Công http://www.clst.ac.vn/AP/tapchitrongnuoc/kcm/1999/tapchi3/db/5.htm
|